จากยูกันดาถึงอเมริกา: ชาวต่างชาติจากที่ไหนบ้าง เสียชีวิตในสงครามของรัสเซีย

จากการสืบสวนของบีบีซีพบว่า มีชาวต่างชาติอย่างน้อย 3,589 คน จากกว่า 40 ประเทศ เสียชีวิตจากการต่อสู้เคียงข้างฝั่งรัสเซีย นับตั้งแต่รัสเซียเริ่มบุกยูเครนอย่างเต็มรูปแบบ

ผู้เสียชีวิตเหล่านี้ยังรวมไปถึงนักโทษในเรือนจำรัสเซียที่ถูกเกณฑ์ไปรบ กลุ่มผู้อพยพที่ระบุว่าพวกเขาถูกบังคับหรือถูกหลอกลวง อาสาสมัครที่ถูกดึงดูดด้วยเงินเดือนสูง ๆ และทหารเกาหลีเหนือที่ถูกส่งไปร่วมรบภายใต้ข้อตกลงระหว่างรัฐบาลกรุงมอสโกและเปียงยาง

บีบีซีแผนกภาษารัสเซีย และมีเดียโซนา (Mediazona) ซึ่งเป็นสำนักข่าวอิสระ กำลังรวบรวมรายชื่อผู้เสียชีวิตของฝ่ายรัสเซียที่ได้รับการยืนยันแล้ว โดยใช้ข้อมูลจากแหล่งข้อมูลเปิด เช่น ประกาศอย่างเป็นทางการ โพสต์ในโซเชียลมีเดีย ภาพถ่ายหลุมศพและอนุสรณ์สถานสงครามต่าง ๆ

หนึ่งในผู้เสียชีวิตที่อยู่ในรายชื่อของบีบีซีคือ เอดสัน คัมเวสิกเย จากยูกันดา ครอบครัวของเขากล่าวว่า ตอนนั้นเอดสันคิดว่าเขากำลังจะไปรัสเซียเพื่อทำงานเป็นเจ้าหน้าที่รักษาความปลอดภัย

แคโรไลน์ มูคูซา ภรรยาของเขา กล่าวกับผู้สื่อข่าวว่า ชายชาวยูกันดาวัย 45 ปีผู้นี้เคยทำงานเป็นเจ้าหน้าที่รักษาความปลอดภัยในอิรักและอัฟกานิสถานในช่วงปี 2000 แต่เขาไม่เคยเข้าร่วมการสู้รบจริง ๆ มาก่อน

หลังจากงานรักษาความปลอดภัยในต่างประเทศซบเซาลง เขากลับไปบ้านเกิดที่ยูกันดา ขับแท็กซี่และทดลองทำเกษตรกรรม ทว่าเงินที่ได้มาแทบไม่พอเลี้ยงดูส่งเสียภรรยาและลูก 2 คน

ในเดือน ธ.ค. 2025 เอดสันแจ้งกับครอบครัวว่าเขาหางานรักษาความปลอดภัยได้อีกงานหนึ่ง คราวนี้เป็นงานในรัสเซีย แต่เมื่อวันที่ 16 ม.ค. ปีนี้ เขาโทรมาหาภรรยาพร้อมข่าวที่แตกต่างออกไป

"เขาขอให้ฉันอธิษฐานเผื่อเขา เพราะเขากำลังเข้ารับการฝึกทหารและจะถูกส่งไปแนวหน้าในไม่ช้า" เธอกล่าวกับหนังสือพิมพ์ทาซ (Taz) ของเยอรมนี

หนึ่งสัปดาห์ต่อมา เอดสันถูกสังหารใกล้กับเมืองคูเปียนสก์ทางตะวันออกเฉียงเหนือของยูเครน ซึ่งบีบีซีแผนกภาษารัสเซียสามารถตรวจสอบยืนยันการตายของเขาได้

ภรรยาของเขายังคงพยายามนำร่างของสามีกลับบ้าน สื่อท้องถิ่นรายงานว่าทางการยูกันดาปฏิเสธจะจัดการเรื่องการส่งศพกลับ ขณะเดียวกันรายงานของสื่อยูกันดาระบุด้วยว่า ยังมีชาวยูกันดาอีกอย่างน้อย 2 คนที่ต่อสู้ให้กับรัสเซีย เสียชีวิตไปแล้วภายในเดือน มิ.ย. 2026

เอดสัน คัมเวสิกเย เป็นหนึ่งในนักรบต่างชาติ 1,285 นายในกองทัพรัสเซียที่เสียชีวิตและได้รับการยืนยันจากบีบีซีแผนกภาษารัสเซียแล้ว ในหมู่ผู้เสียชีวิตเหล่านี้ยังมีพลเมืองจากคิวบา สหรัฐฯ จีน เวียดนาม โปแลนด์ อินเดีย เนปาล เซอร์เบีย และอีกหลายประเทศ

นอกจากนี้ บีบีซีแผนกภาษาเกาหลียังวิเคราะห์ภาพถ่ายดาวเทียมและภาพถ่ายอย่างเป็นทางการของอนุสรณ์สถานทางทหารในกรุงเปียงยาง ซึ่งสามารถระบุจำนวนทหารเกาหลีเหนือที่เสียชีวิตได้อีก 2,304 นาย พวกเขาเสียชีวิตจากการต่อสู้กับกองทัพยูเครนในภูมิภาคเคิร์สก์ของรัสเซีย หลังจากที่ยูเครนเปิดฉากบุกโจมตีภูมิภาคดังกล่าวในเดือน ส.ค. 2024

จำนวนชาวต่างชาติทั้งหมดที่ต่อสู้เคียงข้างรัสเซียรวมถึงผู้ที่รอดชีวิต คาดว่ามีจำนวนมากกว่านี้หลายเท่า

องค์การสนธิสัญญาแอตแลนติกเหนือ หรือนาโต้ (North Atlantic Treaty Organization) เชื่อว่ามีทหารรับจ้างช่าวต่างชาติประมาณ 24,000 คน จาก 44 ประเทศกำลังต่อสู้อยู่ภายในกองกำลังรัสเซีย

เจ้าหน้าที่ระดับสูงคนหนึ่งขององค์การสนธิสัญญาแอตแลนติกเหนือหรือนาโต้ ที่พูดคุยบีบีซีแผนกภาษารัสเซียระหว่างการประชุมสุดยอดที่กรุงอังการา ประเทศตุรกี เมื่อเดือน ก.ค. เชื่อว่า มีทหารรับจ้างช่าวต่างชาติประมาณ 24,000 คน จาก 44 ประเทศกำลังต่อสู้อยู่ภายในกองกำลังรัสเซีย โดยส่วนใหญ่เป็นพลเมืองจากประเทศต่าง ๆ ในทวีปแอฟริกา

"น่าจะมีชาวแอฟริกันหลายร้อยคนเซ็นสัญญา บางคนทำโดยสมัครใจ ขณะที่บางคนถูกบังคับ" เขากล่าว

รายชื่อทหารรับจ้างต่างชาติที่บีบีซีมีอยู่ในมือไม่ได้รวมผู้ที่อยู่อาศัยในภูมิภาคไครเมีย โดเนตสก์ ลูฮันสก์ เคอร์ซอน และซาโปริชเชียของยูเครนที่ร่วมรบเคียงข้างฝ่ายรัสเซีย โดยกลุ่มนี้บีบีซีนับแยกต่างหาก ดังนั้นการสูญเสียของพวกเขาจึงไม่ปรากฏในบทสรุปก้อนนี้ แต่รายชื่อนี้ได้รวมเอาพลเมืองยูเครนอีก 25 คนจากพื้นที่อื่น ๆ ของยูเครน ซึ่งเสียชีวิตในแนวรบขณะอยู่ในกองกำลังของรัสเซีย โดยส่วนใหญ่แล้วพวกเขาสมัครเข้าร่วมรบในสงครามระหว่างที่ถูกคุมขังอยู่ในเรือนจำ

เกณฑ์ทหารจากเรือนจำและต่างประเทศ

เมื่อการรุกรานยูเครนอย่างเต็มรูปแบบของรัสเซียในเดือน ก.พ. 2022 ไม่ได้จบลงอย่างรวดเร็วตามแผน รัฐบาลเครมลินพบว่าพวกเขาขาดแคลนกำลังพลลงอย่างรวดเร็ว

ในช่วงกลางปี 2022 นักโทษ รวมถึงชาวต่างชาติ ได้รับข้อเสนอให้เข้าร่วมการรบเพื่อแลกกับการถูกปล่อยตัว การเกณฑ์ทหารในตอนแรกดำเนินการโดยบริษัททหารรับจ้างเอกชน แวกเนอร์ (Wagner) และต่อมาถูกโอนไปให้กระทรวงกลาโหม

โครงการนี้ส่งผลกระทบต่อพลเมืองของประเทศอดีตสหภาพโซเวียตเป็นหลัก โดยเฉพาะอย่างยิ่งจากเอเชียกลาง โดยพบว่าพลเมืองของอุซเบกิสถานและทาจิกิสถานมากกว่าครึ่งที่เสียชีวิตในสงครามที่แนวหน้ าเป็นบุคคลที่มาจากเรือนจำของรัสเซีย

ในปี 2024 ทางการรัสเซียได้ปรับเพิ่มเงินค่าตอบแทนสำหรับการเข้าร่วมกองทัพขึ้นมาอย่างมาก

เงินค่าตอบแทนแตกต่างกันไปตามภูมิภาค แต่ปัจจุบันผู้ที่เซ็นสัญญาในมอสโกจะได้รับเงินล่วงหน้าประมาณ 30,000 ดอลลาร์ (ราว 1 ล้านบาท) เป็นโบนัสการสมัครเข้ากองทัพ จากนั้นจะได้รับเงินเดือนประมาณ 3,500 ดอลลาร์ต่อเดือน (ราว 1.18 แสนบาท/เดือน) โบนัสการสู้รบสามารถผลักดันรายได้ในปีแรกของชาวมอสโกให้สูงกว่า 72,300 ดอลลาร์ (ราว 2.44 ล้านบาท) เลยทีเดียว ในขณะที่รายได้เฉลี่ยต่อเดือนในรัสเซียอยู่ที่ประมาณ 760 ดอลลาร์ (ราว 2.5 หมื่นบาท) เท่านั้น

ในช่วงเวลานี้ การรับสมัครอย่างจริงจังเริ่มต้นขึ้นสำหรับผู้อาศัยที่อยู่ในประเทศที่ห่างไกลออกไปมากขึ้น เช่น คิวบา เนปาล อินเดีย ศรีลังกา และเยเมน บางคนรู้ว่าพวกเขากำลังจะเข้าร่วมกองทัพ บางคนบอกว่าพวกเขาเดินทางมายังรัสเซียโดยคาดหวังว่าจะได้เรียนหรือทำงานก่อสร้างหรืองานรักษาความปลอดภัย แต่กลับถูกส่งไปฝึกทหารแล้วไปรบที่แนวหน้า

ตั้งแต่กลางปี 2025 เป็นต้นมา กลุ่มสิทธิมนุษยชนและทนายความได้รายงานถึงแรงกดดันที่เพิ่มขึ้นต่อแรงงานข้ามชาติจากประเทศอดีตสหภาพโซเวียตที่อาศัยอยู่ในรัสเซีย บางคนถูกกล่าวหาว่าได้รับการเสนอความช่วยเหลือเกี่ยวกับคำสั่งเนรเทศ การห้ามเข้าประเทศ หรือการยื่นขอสัญชาติเพื่อแลกกับการเซ็นสัญญาเข้ากองทัพ บางคนระบุว่าพวกเขาถูกข่มขู่

นอกจากนี้ยังมีความพยายามในการรับสมัครผู้คนจากประเทศในแถบแอฟริกาที่ยากจนกว่า ตามรายงานของสำนักข่าวรอยเตอร์สและสหพันธ์สิทธิมนุษยชนระหว่างประเทศ

เกาหลีเหนือเป็นกรณีที่เห็นได้ชัด เนื่องจากทหารของเกาหลีเหนือถูกส่งไปอย่างเปิดเผยโดยรัฐบาลเกาหลีเหนือเองภายใต้ข้อตกลงด้านการป้องกันประเทศกับรัสเซีย ซึ่งแตกต่างจากทหารเกณฑ์ต่างชาติรายอื่น ๆ

ถึงแม้การรับสมัครทหารจะครอบคลุมพื้นที่กว้างขวาง แต่ชาวต่างชาติยังคงเป็นเพียงส่วนน้อยของความสูญเสียในภาพรวมของรัสเซีย แม้รวมชาวเกาหลีเหนือเข้าไปแล้ว พวกเขาก็คิดเป็นสัดส่วนน้อยกว่า 2% ของผู้เสียชีวิต 233,033 รายที่ได้รับการยืนยันจากบีบีซี

พวกเขาไม่สามารถทดแทนกำลังพลหลักของรัสเซียได้ซึ่งนั่นก็คือพลเมืองรัสเซียเอง แต่เนื่องจากการสูญเสียยังคงดำเนินต่อไป และดูเหมือนจะมีชาวรัสเซียจำนวนน้อยลงที่เต็มใจจะเซ็นสัญญาเข้ากองทัพ รัฐบาลรัสเซียจึงมีแนวโน้มต้องมองหากำลังพลจากต่างชาติต่อไป

รัฐบาลรัสเซียไม่ได้อัปเดตตัวเลขผู้เสียชีวิตทางทหารตั้งแต่เดือน ก.ย. 2022 และโดยปกติแล้วจะไม่ตอบรับแสดงความคิดเห็นใด ๆ เกี่ยวกับข้อค้นพบของบีบีซีแผนกภาษารัสเซีย

"กองทหารต่างชาติ" ของยูเครน

ยูเครนยังรับสมัครชาวต่างชาติเช่นกัน โดยรับสมัครผ่านระบบระดับชาติที่จัดตั้งขึ้นหลังจากรัสเซียเปิดฉากการรุกรานเต็มรูปแบบในเดือน ก.พ. 2022

ประธานาธิบดีโวโลดีมีร์ เซเลนสกี แห่งยูเครน ได้จัดตั้งกองทหารต่างชาติของยูเครนขึ้นภายในไม่กี่วันและเรียกร้องอาสาสมัครจากต่างประเทศ ปัจจุบันชาวต่างชาติรับราชการในกองทหารต่างชาติและหน่วยทหารอื่น ๆ ของยูเครน ภายใต้กฎอัยการศึกพวกเขาสามารถลาออกได้โดยสมัครใจหลังจากรับราชการต่อเนื่อง 6 เดือนในสถานการณ์ปกติเท่านั้น

ในเดือน มิ.ย. เซเลนสกีประกาศว่ายูเครนจะเพิ่มเงินเดือนทหารและพยายามรับสมัครนักรบจากต่างประเทศมากขึ้น เนื่องจากกองทัพเผชิญกับปัญหาการขาดแคลนกำลังพลหลังจากทำสงครามกับรัสเซียมา 4 ปี

ยูเครนไม่ได้เผยแพร่จำนวนรวมของชาวต่างชาติที่เสียชีวิต ในเดือน ส.ค. 2025 เจ้าหน้าที่ผู้รับผิดชอบในการประสานงานการรับสมัครชาวต่างชาติบอกกับสำนักข่าวโฮรมัดสเก (Hromadske) ของยูเครนว่า มีอาสาสมัครชาวต่างชาติมากกว่า 8,000 คนเข้าร่วมกองกำลังภาคพื้นดินของกองทัพเพียงเหล่าทัพเดียว

เขาประเมินว่า จำนวนทหารต่างชาติทุกเหล่าทัพของยูเครนอาจมีอย่างน้อย 16,000 นาย และยังบอกด้วยว่ามีพลเมืองจาก 72 ประเทศเข้าร่วมรบ

กองกำลังต่างชาติมีการเปลี่ยนแปลงไป ในช่วงแรกอาสาสมัครจำนวนมากมาจากประเทศตะวันตกและอดีตสหภาพโซเวียต ซึ่งบางคนมีประสบการณ์ทางทหาร

ต่อมายูเครนได้พัฒนาระบบการรับสมัครและการบังคับบัญชาเป็นภาษาสเปนและมีทหารผ่านศึกชาวโคลอมเบียหลายร้อยคนได้เข้าร่วม บางคนบอกว่าพวกเขามาเพื่อปกป้องยูเครน ขณะที่บางส่วนบอกว่ามีเงินเป็นแรงจูงใจสำคัญ โดยเงินเดือนในแนวหน้าอาจสูงกว่าเงินเดือนทหารในโคลอมเบียหลายเท่า

ชาวต่างชาติที่ทำให้งานรัฐบาลยูเครนได้รับเงินเดือนเท่ากับทหารยูเครนคือประมาณ 2,690 ดอลลาร์สหรัฐ (ราว 9 หมื่นบาท) สำหรับการสู้รบ 1 เดือนเต็ม และจะได้รับเพิ่มอีก 1,570 ดอลลาร์สหรัฐ (ราว 5.3 หมื่นบาท) สำหรับทุก ๆ 30 วันที่ปฏิบัติงานในแนวหน้า

อย่างไรก็ตาม ในฝ่ายรัสเซียและยูเครน กองกำลังต่างชาติยังคงเป็นกำลังเสริมส่วนน้อยของกองทัพที่ยังคงมีชาวรัสเซียและยูเครนเป็นกำลังพลส่วนใหญ่

รายงานเพิ่มเติมโดย เอลิซาเวตา ฟอชต์

กราฟิกโดย ยาโรสลาวา คิริวคินา

ภาพประกอบโดย นาตาเลีย มากา