Việt Nam bị Mỹ áp thuế thương mại mới

Việt Nam nằm trong nhóm 60 đối tác thương mại sẽ bị chính quyền Tổng thống Donald Trump áp thuế thương mại mới, ngay sau khi mức thuế tạm thời 10% áp dụng trong 150 ngày hết hiệu lực.

Mức thuế mới, từ 10% đến 12,5%, sẽ được áp dụng từ 0 giờ 01 ngày 25/7 theo giờ miền Đông nước Mỹ, theo thông báo đăng trên Công báo Liên bang ngày 24/7.

Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer nói Mỹ đã cấm nhập khẩu hàng hóa sản xuất bằng lao động cưỡng bức trong gần một thế kỷ và đã đến lúc các đối tác thương mại cũng thực hiện nghiêm túc các quy định tương tự.

Theo quyết định cuối cùng, Việt Nam nằm trong số các nước sẽ chịu mức thuế 12,5%.

Các mức thuế mới được áp dụng theo Điều 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974, với lý do nhiều đối tác chưa thực thi đầy đủ các lệnh cấm nhập khẩu hàng hóa sản xuất bằng lao động cưỡng bức.

Chính quyền Mỹ cho biết các mức thuế mới sẽ bao phủ 99,4% hàng nhập khẩu vào Mỹ, nhưng miễn trừ đối với nhiều mặt hàng, bao gồm dầu khí, phân bón, một số thực phẩm và các sản phẩm đã chịu thuế theo Điều 232 vì lý do an ninh quốc gia như ô tô, thép, nhôm và đồng.

Hàng hóa đáp ứng các quy định của Hiệp định Thương mại Mỹ-Mexico-Canada (USMCA) cũng được miễn thuế.

Hàng hóa từ Argentina, Bangladesh, Anh, Campuchia, Canada, Ecuador, El Salvador, Guatemala, Honduras, Ấn Độ, Indonesia, Jordan, Malaysia, Mexico, Pakistan, Sri Lanka và Trinidad và Tobago sẽ chịu thuế 10%.

Liên minh châu Âu, Đài Loan, Nhật Bản, Hàn Quốc và Thụy Sĩ được áp mức thuế sao cho tổng thuế suất, gồm cả thuế tối huệ quốc hiện hành, ở mức 10% hoặc 12,5%.

Na Uy, Úc và Brazil phản đối các mức thuế mới, trong khi Canada cho biết sẽ tiếp tục trao đổi với Mỹ về vấn đề này.

Thống đốc bang Massachusetts Maura Healey chỉ trích chính sách này, cho rằng nó sẽ làm tăng chi phí, ảnh hưởng tiêu cực đến doanh nghiệp và làm suy giảm sức cạnh tranh của Mỹ.

Vì sao Việt Nam bị áp mức thuế mới?

Ngày 11/3/2026, Đại diện Thương mại Mỹ (USTR) đã mở cuộc điều tra theo Điều 301 đối với hơn 60 đối tác thương mại, trong đó có Việt Nam, về việc không ban hành hoặc không thực thi đầy đủ lệnh cấm nhập khẩu hàng hóa sản xuất bằng lao động cưỡng bức.

Ngày 2/6/2026, USTR công bố kết luận sơ bộ và đề xuất áp thuế bổ sung 10% hoặc 12,5%, đồng thời lấy ý kiến công chúng. Trong đề xuất này, Việt Nam thuộc nhóm bị đề xuất mức thuế 12,5%.

Đến tháng 7/2026, USTR nhận hơn 1.600 ý kiến công chúng, tổ chức điều trần công khai từ ngày 7–9/7 trước khi ra quyết định cuối cùng.

Theo kết luận điều tra được Công báo Liên bang công bố ngày 24/7/2026, USTR nói rằng Việt Nam là một trong 54 nền kinh tế "đã không ban hành và thực thi hiệu quả lệnh cấm nhập khẩu hàng hóa được sản xuất bằng lao động cưỡng bức".

Hôm 23/7, Bộ trưởng Ngoại giao Việt Nam Lê Hoài Trung đã có cuộc gặp với Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio bên lề Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN lần thứ 59 (AMM-59) tại Philippines.

Theo Bộ Ngoại giao Việt Nam, trong cuộc gặp, ông Lê Hoài Trung đã "đề nghị phía Mỹ sớm kết thúc điều tra theo Mục 301" và "ghi nhận đầy đủ nỗ lực của Việt Nam trong vấn đề sở hữu trí tuệ".

Cuộc điều tra này do USTR công bố khởi xướng ngày 29/5, theo Mục 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974, đối với một số vấn đề liên quan đến bảo hộ và thực thi quyền sở hữu trí tuệ của Việt Nam.

Cuộc điều tra sẽ xem xét liệu việc Việt Nam đã xử lý hiệu quả các quan ngại liên quan đến bảo vệ và thực thi quyền sở hữu trí tuệ có gây tổn hại hoặc hạn chế hoạt động thương mại của Mỹ hay chưa.

Điều 301 trước đây đã từng được chính quyền Tổng thống Donald Trump sử dụng như một bước mở đường cho việc áp thuế.

Trước đó, trong Báo cáo Đặc biệt 301 được công bố hồi tháng 4/2026, USTR lần đầu xác định Việt Nam là một "quốc gia nước ngoài ưu tiên " – mức theo dõi cao nhất liên quan đến vi phạm sở hữu trí tuệ.

Cũng trong cuộc gặp hôm 23/7, ông Lê Hoài Trung nhấn mạnh rằng Việt Nam luôn coi trọng và tạo điều kiện thuận lợi nhất để các doanh nghiệp Mỹ hoạt động, đầu tư lâu dài, chất lượng cao tại Việt Nam.

Ông cũng cho hay Việt Nam "đang chủ động rà soát, hoàn thiện hệ thống pháp luật theo hướng minh bạch, hiện đại, đồng bộ", qua đó tiếp tục cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh và tạo thuận lợi hơn nữa cho việc tiếp cận thị trường.

Vi phạm sở hữu trí tuệ chỉ là một trong ba cuộc điều tra thương mại mà Mỹ đang tiến hành đối với Việt Nam trong năm 2026.

Cuộc điều tra thứ hai là về lao động cưỡng bức, bắt đầu từ ngày12/3/2026, hiện đã có kết luận ban đầu.

Cuộc điều tra thứ ba là về dư thừa năng lực sản xuất, được khởi động ngày 11/3/2026.

Liên quan đến kết luận ban đầu mà USTR công bố hôm 2/6/2026, nói rằng Việt Nam đã không ban hành hoặc không thực thi hiệu quả lệnh cấm nhập khẩu hàng hóa được sản xuất bằng lao động cưỡng bức, Việt Nam đã lên tiếng phản hồi.

Vào ngày 4/6/2026, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Phạm Thu Hằng nói rằng kết luận điều tra của Mỹ "không phản ánh đúng thực tế và những nỗ lực của Việt Nam trong việc phòng ngừa, giảm thiểu lao động cưỡng bức" và khẳng định Việt Nam luôn tuân thủ các tiêu chuẩn lao động quốc tế.

Bất chấp phản đối từ Hà Nội, chính quyền ông Donald Trump hôm 24/7/2026 vẫn công bố áp mức thuế mới 12,5% đối với Việt Nam như đề cập ở trên, liên quan đến lao động cưỡng bức.