حمله اوکراین به دو شناور روسی مرتبط با ایران؛ تهران: یک کشتی تجاری ایرانی هدف قرار گرفت

اوکراین اعلام کرد دو شناور روسی را که به گفته کی‌یف برای جابه‌جایی محموله‌های نظامی مرتبط با ایران استفاده می‌شدند، در دریای خزر هدف قرار داده است. ایران می‌گوید که یکی از شناورهای هدف‌گرفته‌شده یک کشتی تجاری ایرانی بوده و در این حمله یک ملوان کشته و چند نفر زخمی شده‌اند.

در پی این حمله، عباس عراقچی از اتحادیه اروپا خواست اوکراین را پاسخگو کند و وزارت امور خارجه ایران نیز کاردار موقت اوکراین در تهران را احضار کرد.

اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران نیز حمله اوکراین به یک کشتی تجاری ایرانی در دریای خزر را به‌شدت محکوم کرد و آن را «اقدامی تجاوزکارانه» و ناقض منشور ملل متحد خواند.

او همچنین به کی‌یف هشدار داد که چنین اقدامی می‌تواند به گسترش جنگ روسیه و اوکراین منجر شود.

پیشتر ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهور اوکراین، در شبکه ایکس گفت که در این حمله «یک ناو جنگی روسیه و همچنین شناورهایی را که برای انتقال محموله‌های نظامی مرتبط با ایران در دریای خزر مورد استفاده قرار می‌گرفتند، هدف قرار داده‌اند.»

آقای زلنسکی نوشت که «ما همچنین در حملات دوربرد خود در دریای خزر به نتایج بسیار مهمی دست یافتیم.»

در خبری دیگر سازمان امنیت اوکراین اعلام کرد که پهپادهای اوکراینی سکوی نفتی فیلانوفسکی متعلق به شرکت روسی لوک‌اویل را در دریای خزر هدف قرار داده‌اند.

این سازمان همچنین در پیامی در تلگرام اعلام کرد که در این حمله، دو کشتی باری به نام‌های پورت اولیا ۲ و بِگی هم هدف قرار گرفتند که به نظر می‌رسد اشاره به شناورهایی است که پیشتر اقای زلنسکی از حمله به آنها خبر داده بود.

میدان نفتی فیلانوفسکی که اوکراین از حمله به یکی از سکوهای آن خبر داده از میادین بزرگ نفت و گاز روسیه در دریای خزر است که بیش از دو دهه پیش کشف شد و سپس به بهره‌برداری رسید.

کشیده شدن دامنه درگیری روسیه به دریای خزر

دامنه درگیری‌های نظامی روسیه و اوکراین، مدتی است که به طور مستقیم به دریای خزر هم کشیده شده است.

اوکراین در پاییز سال گذشته هم به این میدان نفتی حمله کرده بود اما کمتر از دو هفته قبل از آن دو فروند کشتی مورد استفاده روسیه برای تبادل سلاح با جمهوری اسلامی ایران را در دریای خزر هدف حمله نظامی قرار داده بود.

در زمان آن حمله، اوکراین گفته بود که این دو کشتی به نام‌های کمپوزیتور رخمانینوف و واسیلی ساریتسکوف، به دلیل انتقال سلاح بین روسیه و ایران، تحت تحریم آمریکا قرار داشتند.

منافع ایران در دریای خزر پیشتر از سوی اتحادیه اروپا، بریتانیا و ایالات متحده به دلیل آنچه فروش سلاح و ادوات نظامی به روسیه خوانده شده، تحریم شده بودند.

بندر امیرآباد ایران حدود دو سال پیش همراه بندر انزلی و شرکت کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران به‌طور رسمی در فهرست تحریم‌های اتحادیه اروپا قرار گرفت. اتحادیه اروپا اعلام کرده بود که این بنادر در انتقال پهپادها، تجهیزات نظامی و پشتیبانی تسلیحاتی ایران از روسیه در جنگ با اوکراین از راه دریای خزر فعال بودند.

مالکیت دریای خزر تا پیش از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی، تحت مالکیت مشترک آن کشور و ایران بود اما با استقلال جمهوری‌های شوروی سابق، سه جمهوری دیگر به جمع کشورهای ساحلی آن پیوستند که عبارتند از جمهوری آذربایجان، قزاقستان و ترکمنستان.

این کشورها خواهان آزادی عبور‌و‌مرور کشتی‌های بین‌المللی در دریای خزر بودند، اما به اصرار ایران و روسیه قرار شد این دریا منحصرا برای کشتیرانی این پنج کشور باقی بماند و هیچ استفاده نظامی هم از آن علیه دیگر دولت‌ها نشود.

با وجود توافق میان پنج کشور ساحلی، روسیه در جریان حمایت از حکومت بشار اسد در سوریه، از مبداء دریای خزر برخی از اهداف مخالفان بشار اسد را هدف حمله موشکی قرار داد. این حملات از شناورهای نظامی روسیه و از نزدیکی مناطق آبی ایران در دریای خزر انجام شد.

مدتی بعد اوکراین هم اعلام کرد که با شروع تجاوز نظامی روسیه، این کشور از دریای خزر اهدافی را در اوکراین با موشک‌های کروز هدف قرار داده است.

اوکراین پس از این حمله در نامه‌ای از کشورهای ساحلی دریای خزر خواسته بود که جلوی حملات بیشتر روسیه از مبداء این دریا به اوکراین گرفته شود و تداوم آن را «نقض» کنوانسیون دریای خزر و اصل غیرنظامی ماندن این دریا خوانده بود.

پیش از این جمهوری آذربایجان گفته بود که در زمان جنگ با ارمنستان، روسیه با انتقال سلاح از مسیر دریای خزر به ارمنستان کمک نظامی کرده بود.