Irak'ın yeni başbakanı Türkiye'ye geliyor: Gündemdeki konular neler?

Gündemi BBC Türkçe'den takip etmek artık WhatsApp'ta da mümkün. Haberlerimizin doğrudan telefonunuza gelmesi için tıklayın.

Irak Başbakanı Ali Zeydi 28 Temmuz Salı günü Türkiye'ye geliyor.

Kasım 2025'te yapılan seçimlerin ardından uzun süren hükümet pazarlıkları sonunda Mayıs 2026'da yemin ederek göreve başlayan el-Zeydi, yurt dışına ilk ziyaretini bu ay ABD'ye, ikinci ziyaretini de geçen hafta İran'a yapmıştı.

El-Zeydi'nin Türkiye'ye gelişi, üçüncü yurt dışı ziyareti olması açısından ayrı bir önem taşıyor. Irak basınında çıkan haberlere göre, Irak Başbakanı'nın bir sonraki durağı Suudi Arabistan olacak.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile görüşecek olan Irak Başbakanı'nın geniş bir heyetle Ankara ziyaretini yapması bekleniyor.

Ankara'nın en önemli beklentisi, iki ülke arasında bir önceki Başbakan Muhammed Şia El Sudani döneminde hemen her alanda gelişen ve stratejik ortaklık düzeyine gelen ilişkilerin derinleşerek devam etmesi.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, başbakan adaylığı sırasında da el-Zeydi'ye destek iletmiş, Haziran'daki telefon görüşmesinde ilişkilerin kapsamlı bir şekilde ele alınması için kendisini Ankara'ya davet etmişti.

Ziyareti yakından takip eden başkentler arasında Washington da var.

ABD'nin Ankara Büyükelçisi ve aynı zamanda Irak ve Suriye özel temsilcisi Tom Barrack, 27 Temmuz'da Dışişleri Bakanı Hakan Fidan ile biraraya geldi.

Ankara'daki görüşmelerin ABD ile İran arasında çatışmaların devam ettiği ve Hürmüz Boğazı'ndan geçişlere ilişkin kısıtlamaların sürdüğü bir döneme denk gelmesi ziyaretin önemini artıran unsurlar arasında.

28 Şubat'ta başlayan savaştan en çok etkilenen ülkeler arasında olan Irak, son diplomatik girişimlerinde bölgeye bir an önce istikrarın gelmesi mesajını veriyor.

Güvenlik, petrol ve Kalkınma Yolu

Ankara'daki görüşmelerde ikili ilişkilerde öncelikli tüm konuların ele alınması ve ticaret, ekonomik işbirliği gibi alanlarda bazı mutabakat muhtıralarının imzalanması öngörülüyor.

Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanı Burhanettin Duran, "Ziyaret kapsamında güvenlik, ticaret, enerji, ulaştırma ve su yönetimi başta olmak üzere iki ülke arasındaki ilişkiler tüm boyutlarıyla gözden geçirilecek; bölgesel ve küresel gelişmeler hakkında görüş alışverişinde bulunulacaktır" dedi.

Sudani'nin 2022-2026 arasında yürüttüğü başbakanlık döneminde Türkiye ve Irak, başta güvenlik olmak üzere birçok alanda anlaşmalar imzalamış ve ilişkileri derinleştirmişlerdi.

2024 ve 2025'*te imzalanan güvenlik anlaşmaları kapsamında Irak, güvenlik konusunda Türkiye ile çok daha fazla işbirliği göstermeye başlamış ve PKK'yı "yasaklı örgüt" olarak tanımlamıştı.

2024'te imzalanan "Askeri, Güvenlik İşbirliği ve Terörle Mücadeleye Dair Mutabakat Zaptı" iki ülke güvenlik işbirliği açısından bir dönüm noktası olarak görülmüş ve taraflar bu kapsamda Bağdat'ta Ortak Güvenlik Koordinasyon Merkezi kurmuşlardı.

İki ülke arasında bu alanda atılan adımlar Ankara'nın "terörsüz Türkiye" olarak adlandırdığı sürece katkı sağlamıştı.

Ankara'nın beklentisi el-Zeydi hükümetiyle bu işbirliğinin devam etmesi ve sürece zarar verecek gelişmelere izin verilmemesi.

PKK'nın Bağdat tarafından resmen "terör örgütü" olarak kabul edilmesi de Ankara'nın beklentileri arasında.

Milli İstihbarat Teşkilatı (MİT) Başkanı İbrahim Kalın'ın 30 Haziran'da Bağdat'a yaptığı ziyaret sırasında da Irak Cumhurbaşkanı Nizar Amedi, Başbakan el-Zeydi ve Dışişleri Bakanı Fuad Hüseyin ile yaptığı görüşmelerde bu konuları ele aldığı, güvenlik ortaklığının derinleştirilmesine odaklandığı kaydediliyor.

Güvenlik alanına paralel olarak Türk ve Iraklı yetkililerin savunma sanayi alanında da görüşmeler yapması, bu konuda bazı somut adımların atılması bekleniyor.

Kalkınma Yolu'nda önemli gelişmeler

Ankara'daki görüşmelerde öne çıkacak konular arasında Kalkınma Yolu Projesi de bulunuyor.

Irak'ın Basra Körfezi'ndeki Faw Limanı'ndan başlayan, güneyden kuzeye ilerleyerek Türkiye üzerinden Avrupa'ya ulaşması öngörülen Kalkınma Yolu Projesi, önemli bir ulaşım, enerji ve ticaret koridoru olarak değerlendiriliyor.

Hürmüz Boğazı'nda yaşanan gerilim nedeniyle önemi artan projenin en önemli ortakları arasında Türkiye de bulunuyor.

Ulaştırma Bakanı Abdülkadir Uraloğlu başkanlığındaki bir heyet 21 Temmuz'da Bağdat'a yaptığı ziyaret sırasında Başbakan el-Zeydi ile görüşmüş ve Kalkınma Yolu Projesi konusunda önemli gelişmelerin yaşanacağını kaydetmişti.

Uraloğlu yaptığı açıklamada "Proje bitti diyebiliriz, çok ufak eksiklikleri kaldı onlar artık bitti noktasında değerlendirebiliriz" demiş; Erdoğan ve el-Zeydi'nin projenin finansmanına ilişkin nihai karara varacaklarını belirtmişti.

Bakan, bu sene bitmeden projeye ilk kazmanın vurulmasını planladıklarını söylemişti.

El-Zeydi de Uraloğlu ile görüşmesi sonrasında yaptığı açıklamada, ekonomi ve yatırım alanlarında Türkiye ile işbirliğine verdikleri önemi belirtirken, "ikili işbirliğini çeşitli stratejik alanlarda genişletecek çok sayıda mutabakat zaptının imzalanacağını" ifade etmişti.

İki liderin Ankara'daki görüşmelerinde bu konuda bundan sonra atılacak adımların ve kurulacak mekanizmaların ele alınması bekleniyor.

Yeni petrol anlaşması

Türkiye ile yeni Irak hükümeti arasındaki ilk uzlaşı temmuz ayı başında petrol anlaşmasının 12 ay daha uzatılması konusunda sağlandı.

Ay başında Bağdat'a giden Enerji Bakanı Alparslan Bayraktar, Irak Başbakanı el-Zeydi'nin yanı sıra Petrol Bakanı Basim Muhammed Hudayyir ile görüştü ve 27 Temmuz 2026 tarihi itibariyle sonlanacak olan Türkiye-Irak petrol anlaşmasını geçici bir süre için uzatma kararı alındığını açıkladı.

Ankara'daki görüşmelerde iki ülke arasında yeni ve daha kapsamlı bir petrol anlaşması imzalanması konusunun ele alınması bekleniyor.

Türkiye ile Irak arasında 1973'te varılan anlaşma kapsamında Irak'ın kuzeyinden çıkartılan ham petrol Kerkük-Yumurtalık boru hattı aracılığıyla dünya pazarlarına taşınıyor.

Türkiye, bu hattın kapasitesinin daha da artırılmasını ve Basra'dan Kerkük'e çekilecek yeni bir hatla güney Irak'tan çıkarılan petrolün de Yumurtalık'a taşınmasını istiyor.

Enerji Bakanı Bayraktar, Irak ile yapılan görüşmelerde doğal gaz ve elektrik alanında da işbirliğinin gündemde olduğunu kaydetti.

Irak'ın doğal gaz bulamadığı için çalıştıramadığı santralleri olduğunu anlatan Bayraktar, Türkiye üzerinden bölgeye doğal gaz götürerek bu gereksinimin karşılanabileceğini belirtti.

Su yönetiminde yeni adımlar

Türkiye ile Irak arasında en temel sorunlar arasında yer alan Fırat ve Dicle'nin sularının paylaşımı konusu Ankara'da ele alınacak konular arasında yer alıyor.

Irak uzun yıllardır bu nehirlerden yeterli su akıtmadığı gerekçesiyle Türkiye'yi eleştiriyor ve artan küresel ısınma risklerinden dolayı su sıkıntısının giderek arttığını kaydediyor.

Türkiye ve Irak, 2024'te yapılan bir su işbirliği anlaşması kapsamında uygulama ayrıntılarını belirleyen önemli bir belgeyi Kasım 2025'te imzaladı.

Irak Parlamentosu da 25 Temmuz'da bu yasayı onayladı ve uygulama başlangıç tarihi olarak 1 Eylül 2026'yı belirledi.

Anlaşma, Türkiye ve Irak'ın su yönetimi konusunda ortak projeler geliştirmesi ve gerekli altyapı yatırımlarını yaşama geçirmelerini öngörüyor.

Projenin finansmanı için gerekli kaynağın Irak'ın Türkiye'ye sattığı petrolden elde ettiği gelirin bir bölümünü özel bir fona yatırmasıyla sağlanması öngörülüyor.

Mevcut altyapının iyileştirilmesi, yeni barajların inşası gibi projelerin hayata geçirilmesinde ise bu konuda uzmanlaşmış Türk şirketlerinin devreye girmesi de yasa metninde yer alıyor.

Ankara'daki temaslarda bu konunun ve finansman meselesinin ayrıntılı olarak ele alınması öngörülüyor.